Skanseny lub muzea na Mazowszu, co to takiego? Otóż skansenem lub muzeum skansenowskim, potocznie nazywamy muzeum na świeżym powietrzu. Celem takiego obiektu jest zaprezentowanie kultury ludowej danego regionu lub też ekspozycja obiektów zabytkowych (archeologicznych, budowlanych, etnograficznych). W województwie mazowieckim można wyróżnić wiele takich muzeów i skansenów, które w jakiś sposób powiązane są z historią, zabytkami tego regionu. Dlatego też w tym artykule wymienię i omówię niektóre z nich.

Najbardziej znane skanseny i muzea na Mazowszu

 1. MUZEUM JANA KOCHANOWSKIEGO W CZARNOLESIE

Powstałe w 1961 roku muzeum jest oddziałem Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Funkcjonuje w XIX wiecznym dworku rodziny Jabłonowskich, który powstał niemal w tym samym miejscu, gdzie stał dawny dwór Kochanowskich. Otacza go piękny park krajobrazowy ze stawami i z symbolicznym sarkofagiem córki poety – Urszuli. W miejscu, gdzie rosła słynna czarnoleska lipa, pod którą twórca rozmyślał i pisał, leży dziś tajemniczy głaz. To miejsce skłaniające do zadumy. Na głazie często przysiadają ci z turystów, którzy szukają natchnienia.

2. MUZEUM ARCHITEKTURY DREWNIANEJ REGIONU SIEDLCE W NOWEJ SUCHEJ

We wschodniej części Mazowsza, 25 km od Siedlec, w miejscowości Nowa Sucha koło Grębkowa stoi barokowy dwór z alkierzami, zbudowany w 1743 r. przez Ignacego Cieszkowskiego, kasztelana liwskiego. W roku 1843 dobudowano klasycystyczny portyk. Otoczony parkiem dwór wzniesiono z drewna modrzewiowego, jest oszalowany i kryty gontem. W końcu lat 80. XX wieku stan dworu był fatalny i jego los wydawał się przesądzony. Znalazł się jednak opiekun – prof. Marek Kwiatkowski, ówczesny dyrektor Łazienek Królewskich. Na teren obok odrestaurowanego dworu przeniesiono 20 budowli: drewniane chałupy, wiatrak typu holenderskiego, karczmę, budynki gospodarcze i kolejny dwór z Rudzienka. Powstał zbiór ciekawych przykładów budownictwa drewnianego regionu Siedleckiego z XVIII-XIX wieku.

skanseny i muzea na Mazowszu

3. SIERPIEC: SKANSEN WSI MAZOWIECKIEJ I KOŚCIÓŁ ZE SWASTYKĄ

Na obrzeżach miasta (ul. Narutowicza) znajduje się jedno z największych muzeów na otwartym powietrzu w Polsce. Zachowano tu 80 budynków pokazujących wieś mazowiecką z XIX i pocz. XX wieku. Zobaczymy tu zmieniające się wraz z porami roku wnętrza zagrody chłopskiej z malowanymi skrzyniami, rzeźbę ludową, pojazdy konne i akcesoria podróżne, kuźnię i pokazy kowalstwa, dwór szlachecki, kościół, kaplicę, a także ponad 200-letnią karczmę „Pohulankę”, której wnętrza upodobali sobie filmowcy. Tu kręcono m.in „Pana Tadeusza” i „Szwadron”. Cały skansen przypomina tętniącą życiem wieś. Szczególnie silnie można to odczuć podczas lipcowej imprezy plenerowej – miodobrania. W mieście warto zatrzymać się na rynku, aby zwiedzić ponad 150-letni ratusz oraz jeden z najstarszych kościołów na Mazowszu, na którego murach zachowały się ślady swastyk. Nie są to symbole nazistowskie, ale starsze od nich o tysiąc lat pogańskie symbole solarne. Być może kościół p.w. św. Wita, Modesta i Krescencji stanął w miejscu pogańskiej świątyni.

 Mazowsze pełne jest skansenów i muzeów przypominających wspomnienia z tamtych czasów.