Na pewno w każdym albo w prawie każdym województwie w Polsce są jakieś drewniane zabytki architektury sakralnej, o których nikt nie słyszał. Jednym z nich jest Województwo Mazowieckie, w którym jest prawie trzysta takich zabytków. W tym artykule przedstawię po dwa przykłady kościołów, kaplic i dzwonnic drewnianych, które jeszcze możemy zobaczyć w Województwie Mazowieckim. Oto one:

KOŚCIOŁY

Bracice – Kościół p.w.św. Stanisława Biskupa

Kościół drewniany p.w. św. Stanisława Biskupa, zbudowany w 1758 r. z fundacji proboszcza klasztoru norbertanek płockich Mateusza Kamińskiego. Wielokrotnie remontowany: w latach 1810, 1850 – 68 (wtedy nadano mu obecny wygląd, nietypowy w skali Województwa Mazowieckiego), 1883 – 89, 1971 i ostatnio w latach 1998 – 2001, gdy wymieniono podwaliny, wyremontowano dach i pokryto go gontem oraz odnowiono wnętrze. Kościół ten jest drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany, wzmocniony lisicami. Trójnawowy, orientowany. Zbudowany w układzie bazylikowym: prezbiterium jest mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie z bocznymi: zakrystią i skarbczykiem. Fasada frontowa z trzema czworobocznymi wieżyczkami, prawdopodobnie dobudowanymi podczas remontu generalnego z połowy XIX w., zwieńczonymi gontowymi daszkami namiotowymi z krzyżami. Dwie kruchty od frontu i z boku nawy, od strony północnej. Wszystkie dachy gontowe, nad nawą i prezbiterium dach jednokalenicowy, dwuspadowy, natomiast nad nawami bocznymi daszki pulpitowe. Wnętrze podzielone na trzy nawy, czterema słupami w dwóch rzędach. Sklepienie kolebkowe wspólne w nawie i prezbiterium, natomiast w nawach bocznych stropy płaskie. Chór muzyczny wsparty na dwóch kolumnach z prospektem organowym. Belka tęczowa z krucyfiksem barokowym z XVII w. i napisem fundacyjnym z datą. Polichromia pochodząca z XIX w. Ołtarz główny z k. XVIII w. i dwa boczne z ok. 1640 r. barokowe. Ambona barokowa z 1754 r. Chrzcielnica klasycystyczna z 2 poł. XIX w.

Warszawa Bródno – kościół

Kościół p.w. Świętego Wincentego a Paulo z lat 1887 – 88. Kościół został zbudowany wg. projektu architekta Edwarda Cichockiego jako drewniany z powodu zakazu władz carskich budowy obiektów murowanych na przedpolu fortyfikacji okalających miast. Do budowy kościoła wykorzystano drewno z rusztowania po remoncie kolumny Zygmunta. Remontowany wielokrotnie w latach: 1913, 1932,1980, 1983, 1987 i 1991 r. Kościół trójnawowy konstrukcji słupowo – ramowej, neogotycki. Zbudowany z żywicznego drewna sosnowego. Nieorientowany ( prezbiterium skierowane na północ ). Dwie kruchty boczne oraz jedna od frontu nawy. Dach jednokalenicowy, kryty gontem. Wieżyczka czworoboczna na sygnaturę nad frontową częścią nawy, zwieńczona spiczastym hełmem z krzyżem. Podział wnętrza trzema parami słupów. Strop płaski, wspólny dla nawy i prezbiterium. Chór także jest wsparty słupach. Neogotycka polichromia. Neogotycki ołtarz główny z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego i dwa boczne neogotyckie z k. XIX w.

KAPLICE

Brańczyk – kaplica

Klasyczna kaplica cmentarna z 1861 roku. W otoczeniu cmentarz parafialny. Kilkadziesiąt metrów za kaplicą mogiła zbiorowa żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1920 roku. Kaplica drewniana na rzucie prostokątna, zrębowa, oszalowana. Os trony frontowej czterokolumnowy portyk. Jednokalicowy, dwuspadowy dach kryty blachą. Mała kwadratowa wieżyczka nakryta blaszanym daszkiem.

Święcieniec – kaplica

Kaplica zbudowana w drugiej połowie XIX w. Usytuowana jest po północnej stronie kościoła. W 1979 – obiekt przeniesiono z pierwotnego miejsca o kilkanaście metrów w kierunku zachodnim. Drewniana kaplica konstrukcji szkieletowej, oszalowana. Bezstylowa. Zbudowana na rzucie zbliżonym do kwadratu, nakryta blaszanym dachem dwuspadowym. Drzwi „w karo” nabijane ćwiekami. Kaplica jednoprzestrzenna, przykryta stropem płaskim.

DZWONNICE

Czerwińsk nad Wisłą – dzwonnica

Dzwonnica z 1839 r., pozostałość po drewnianym zespole kościelnym. Stoi na cmentarzu grzebalnym. Drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej, oszalowana. Szalunek w słabej kondycji, częściowo odpada. Częściowo przegnite podwaliny. Po dwa otwory głosowe z każdej strony, część zasłonięta szmatami. Dach namiotowy, z dachówki. Jest to jedna z najbardziej malowniczych a jednocześnie najbardziej zagrożonych dzwonnic drewnianych Województwa Mazowieckiego. Na pewno warto poświęcić jej chwilę przy okazji odwiedzania sławnego na cały kraj romańskiego kościoła murowanego. Warto, bo nie wiadomo, jak długo jeszcze będzie stała.

Warszawa Stara Miłosna – dzwonnica

Dzwonnica z II połowy XX wieku. Niewielka drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej, oszalowana, o pochyłych ścianach zwężających się ku górze. Po jednym pięciokątnym otworze głosowym na każdej ścianie. Nad drzwiami figura św. Floriana. Dzwonnica nakryta jest gontowym dachem namiotowym.